bescherming van een emoji

 

Op 17 juli 2018 was het zoals elk jaar Wereld Emoji Dag. Deze datum hangt samen met computerfabrikant Apple. Het bedrijf presenteerde op 17 juli 2002 haar kalenderapplicatie iCal met een icoontje.

Een emoji is een ideogram en icoontje dat wordt gebruikt in elektronische berichten en op webpagina's. Het woord emoji betekent letterlijk "afbeelding" (e) + "karakter, schriftteken" (moji). Iedere zomer worden tientallen nieuwe emojis toegevoegd.

Wist jij dat een emoji als merk of model kan gedeponeerd worden? Wanneer deze emoji een onderscheidend karakter heeft en bepaalde goederen of diensten voorstelt, kan deze bescherming genieten.

 

Emojis en Intellectuele Eigendom

Iedereen houdt van emojis, ze zijn grappig en het is een gemakkelijke en voor de hand liggende manier om jezelf te uiten. Toch kunnen emojis soms complex zijn en problemen veroorzaken op het gebied van rechtspraak en intellectuele eigendom, of op de manier waarop emojis beschermd zijn.

Emojis hebben verschillende communicatieve aspecten: ze kunnen een woord of een onderdeel van een woord vervangen, een signaal uitzenden enzovoort. De meeste emojis zijn statisch. Sommige emojis kunnen ook geanimeerd zijn. Zij zijn niet te verwarren met emoticons. Deze laatste zijn de voorgangers van de emojis en werden enkel gemaakt met karakters van het toetsenbord, zoals bijvoorbeeld “ : - ) “. Emojis zijn uitgebreider, aangezien er hierbij duizenden icoontjes bestaan om verschillende emoties of voorwerpen uit te beelden.

Emojis kunnen verdeeld worden in twee groepen: Unicode-gedefinieerde emojis en gepantenteerde emojis:

  • Unicode-gedefinieerde emojis: Het Unicode Consortium heeft standaarden vastgelegd voor het uitzicht van bijna 2000 emojis. Het gaat hier bijvoorbeeld om de lijntekening en de vorm. Het is de bedoeling dat op die manier een emoji duidelijk is voor alle gebruikers met eender welke media. Het probleem hierbij is dat ieder platform de standaarden anders interpreteert. Zo zijn er toch nog verschillen in de emojis (zoals het verschil tussen een lachend gezichtje van een iphone en één van een samsung smartphone);
  • Gepantenteerde emojis: Platforms kunnen ook emojis integreren die enkel werken op hun eigen platform. Gebruikers van andere platforms zullen deze emojis dus niet kunnen herkennen of bekijken wanneer zij deze ontvangen. Deze emojis kunnen bescherming krijgen, maar zullen niet door de Unicode geaccepteerd worden. Een voorbeeld hiervan is een emoji van een logo van een bekend merk.

 

Emojis en auteursrecht

Auteursrecht beschermt individuele emojis, sets en huisstijlen.

Individuele emojis: Dit zijn de twee soorten emojis die wij daarnet besproken hebben. Zij hebben auteursrecht door hun grafische afbeeldingen. Toch zullen de meeste emojis geen auteursrecht hebben, en dit om drie redenen:

                -Ten eerste zijn sommige emojis zodanig simpel dat zij niet expressief of niet origineel genoeg zijn om auteursrecht te krijgen;

                -Ten tweede zijn er verschillende manieren om emojis te gebruiken en bovendien zijn zij enorm klein, waardoor het moeilijk is om veel details te onderscheiden. Emojis willen zo universeel mogelijk zijn. Door de vele gebruiksmanieren wordt auteursrecht moeilijk om te claimen, aangezien auteursrecht verlangt dat een product zich maar in een aantal verschillende manieren uitdrukt;

                -Ten laatste kunnen platforms enkel auteursrecht genieten op de veranderingen die zij aanbrengen in Unicode emojis. De Unicode emojis zelf hebben geen auteursrecht, aangezien zij vrij gebruikt mogen worden.

 Emojis die bepaalde merken uitdrukken, kunnen daarentegen bijvoorbeeld wel auteursrecht genieten.

 

Emoji sets: Dit zijn collecties van individuele emojis. Zij kunnen in aanmerking komen voor auteursrecht, als zij een originele selectie, onderschijdend en genoeg gecoördineerd zijn.

Huisstijlen: Huisstijlen representeren standaard design keuzes die in een emoji set voorkomen, zoals de uniforme gele kleur die gezichtjes hebben. Een huisstijl vormt de basis voor het auteursrecht van emojis.

 

Emojis en merken: een interessante combinatie

Wanneer emojis (zoals hierboven beschreven) geen auteursrecht hebben, maar wanneer zij wel producten en diensten vertegenwoordigen, kunnen zij beschermd worden als een merk.

In dit geval kunnen er verschillende partijen zijn die gemeenschappelijke rechten hebben op hetzelfde symbool, voor verschillende klassen van producten en/of diensten. Er zijn honderden emojis en symbolen geregistreerd als merk.

Sommige emojis kunnen dan weer geen bescherming genieten, omdat zij vrij gebruikt mogen worden door iedereen of omdat zij te beschrijvend zijn voor hetgeen zij uitbeelden. Bijvoorbeeld bij het aanvragen van een bescherming voor het merk “Bob’s car” een emoji van een auto gebruiken.

 

Emojis en andere Intellectuele Eigendom

Modelbescherming: Emojis kunnen beschermd worden als modellen wanneer zij een niet-functioneel sierelement bezitten.

Persoonlijkheidsrechten: Sommige emojis kunnen een bepaald gezicht of voorwerp uitbeelden, waarbij dit gezicht of voorwerp echt gelinkt is aan één bepaalde persoon. Een voorbeeld hiervan zijn de “bitmojis”, waarbij personen een emoji van zichzelf maken. Sommige bekende personen gaan nog een stapje verder en creëren een volledige set van emojis verwijzend naar zichzelf. Ook hier is bescherming belangrijk, zeker wanneer de emojis gebruikt worden om bepaalde producten en/of diensten te vertegenwoordigen.

 

Omdat emojis in aanmerking komen voor bescherming door Intellectuele Eigendom (oa. merk- en modelbescherming), gaan wij er van uit dat deze markt zal uitbreiden. Emojis worden meer populair en merkenbureaus, zoals het onze, nemen de wetgeving hieromtrent onder de loep om de klant nog beter professioneel te adviseren.

Indien jij meer informatie wenst over merk- of modelbescherming of advies nodig hebt inzake jouw ontwerp en intellectuele eigendom, contacteer ons of bel ons op het nummer 03/225.00.60.

Bron: Beleven.org en wipo.int, artikel “Emojis and the Law” van Prof. Goldman